Arapça ile Türkçe Arasındaki Temel Yapı Farkları Nelerdir?

Kısa cevap: Arapçada kelimeler çoğunlukla üç harfli köklerden kalıplarla türetilir, cümle sıklıkla fiille başlar ve yazıda kısa ünlüler genellikle gösterilmez. Türkçede ise ekler kökün sonuna eklenir ve yüklem cümlenin sonundadır.

Arapça ve Türkçe yapı karşılaştırması

Özellik	Arapça	Türkçe
Dil ailesi	Sami dilleri	Türk dilleri
Yazı yönü	Sağdan sola	Soldan sağa
Kelime türetme	Kök ve kalıp (vezin) sistemi	Köke eklenen ekler
Cümle düzeni	Sıklıkla fiil, özne, nesne	Özne, nesne, yüklem
Dilbilgisel cinsiyet	Var (eril ve dişil)	Yok
Kısa ünlüler	Çoğu metinde harekesiz yazılır	Her ünlü yazılır

Örneğin Arapçada fiil, öznenin cinsiyetine göre değişir. Ancak Türkçede böyle bir ayrım olmadığı için çevirmen, gerekirse bağlamdan “kadın öğretmen” gibi açıklayıcı ifadeler seçer. Bu nedenle Arapça Türkçe çeviri, dil bilgisinden çok anlam aktarma becerisi ister.

Modern Standart Arapça ile Klasik Arapça Çevirisi Nasıl Ayrılır?

Kısa cevap: Modern Standart Arapça bugün basın, eğitim ve resmî yazışmada kullanılır. Klasik Arapça ise tefsir, hadis, fıkıh ve klasik edebiyat metinlerinin dilidir; kelime anlamları ve üslup bakımından ayrı uzmanlık gerektirir.

Modern ve klasik Arapça çeviri karşılaştırması

Ölçüt	Modern Standart Arapça	Klasik Arapça
Tipik metin	Gazete, makale, rapor, sözleşme	Tefsir, hadis, fıkıh, divan, tarih kaynakları
Kelime dağarcığı	Güncel terim ve yeni kavramlar	Eski anlamlar ve dönemine özgü terimler
Çevirmen ihtiyacı	Alan terminolojisine hâkimiyet	İlahiyat veya klasik edebiyat birikimi
Kaynak araçlar	Çağdaş sözlükler	Klasik sözlükler ve şerhler

Ayrıca günlük konuşmada kullanılan lehçeler (Mısır, Levant, Körfez, Mağrip) Modern Standart Arapçadan belirgin biçimde ayrılır. Öte yandan röportaj veya dizi gibi konuşma içerikli kayıtlar çevrilecekse lehçeyi bilen bir çevirmen gerekir.

Arapça Türkçe Çeviri Adım Adım Nasıl Yapılır?

Kısa cevap: Metin önce bütün olarak okunur, türü ve amacı belirlenir, terim listesi çıkarılır, anlam odaklı çeviri yapılır ve kaynak metinle karşılaştırılarak düzeltilir.

1. Metni baştan sona okuyun; konu, dönem ve hedef okuru belirleyin.
2. Harekesiz kelimelerin doğru okunuşunu bağlamdan çıkarın.
3. Terimleri ve özel isimleri bir listeye yazın, karşılıklarını sabitleyin.
4. Uzun Arapça cümleleri anlam birimlerine bölün.
5. Türkçe cümleyi yüklem sonda olacak biçimde yeniden kurun.
6. Çeviriyi kaynak metinle cümle cümle karşılaştırın.
7. Son okumada Türkçenin akıcılığını ve imlasını kontrol edin.

Bu adımlar özellikle uzun ve bağlaçlı cümlelerde önemlidir. Çünkü Arapçada “ve” ile bağlanan uzun zincirler sık görülür; Türkçede ise bu yapı birkaç kısa cümleyle daha doğal okunur.

Metin Türüne Göre Arapça Türkçe Çeviri Nasıl Değişir?

Kısa cevap: Akademik metinde terim tutarlılığı, dini metinde kavramların yerleşik karşılıkları, resmî belgede biçimsel doğruluk, edebi metinde ise üslup ön plandadır.

Metin türüne göre çeviri öncelikleri

Metin türü	Öncelik	Örnek dikkat noktası
Akademik makale veya tez	Terim tutarlılığı ve atıf düzeni	Kaynakça transliterasyonu tek sisteme göre yapılır
Dini metin	Yerleşik kavram karşılıkları	Ayet ve hadis çevirisinde kaynak meal belirtilir
Resmî belge	Birebir ve eksiksiz aktarım	Tarih, mühür ve imza açıklamaları korunur
Ticari yazışma	Açıklık ve doğru rakam	Para birimi ve tarih biçimi kontrol edilir
Edebi metin	Üslup ve ritim	Deyimler Türkçe karşılıklarıyla verilir

Örneğin bir ilahiyat tezinde “fıkıh”, “usûl” veya “icmâ” gibi terimler Türkçede yerleşik oldukları için genellikle çevrilmeden kullanılır. Ancak ilk geçtiği yerde kısa bir açıklama eklemek okuru rahatlatır.

Özel İsimler ve Terimler Türkçeye Nasıl Yazılır?

Kısa cevap: Türkçede yerleşmiş biçimi olan isimler o biçimle yazılır. Akademik metinlerde ise kaynakça ve özel isimler için tek bir transkripsiyon sistemi seçilip metin boyunca tutarlı uygulanır.

Özel isim yazım örnekleri

Arapça yazım	Yerleşik Türkçe biçim	Not
مكة	Mekke	Yerleşik biçim kullanılır
ابن خلدون	İbn Haldun	Akademide İbn Haldûn biçimi de görülür
القاهرة	Kahire	Yerleşik biçim kullanılır
الغزالي	Gazâlî	Uzatma işaretleri sisteme göre değişir

Türkiye’deki ilahiyat ve tarih çalışmalarında sık başvurulan sistemlerden biri İSAM yayınlarında kullanılan transkripsiyon düzenidir. Ayrıca kavramların karşılıkları için TDV İslâm Ansiklopedisi güvenilir bir başvuru kaynağıdır. Bu nedenle tez yazarken enstitünüzün hangi sistemi istediğini önceden sorun.

Örnek: Bir Arapça Cümle Türkçeye Nasıl Aktarılır?

Kısa cevap: Önce cümlenin öğeleri bulunur, ardından anlam birimleri Türkçe söz dizimine göre yeniden sıralanır. Son adımda kelime seçimi bağlama ve metin türüne göre düzeltilir.

Basit bir cümlenin çeviri aşamaları

Aşama	Çıktı
Kaynak cümle	قرأ الطالبُ الكتابَ في المكتبة
Kelime kelime dizilim	Okudu öğrenci kitabı kütüphanede
Öğelerin belirlenmesi	Fiil: okudu; özne: öğrenci; nesne: kitabı; yer: kütüphanede
Türkçe söz dizimi	Öğrenci kitabı kütüphanede okudu.
Bağlama göre son hâl	Öğrenci, kitabı kütüphanede okudu.

Bu örnek çok basit olsa da yöntem uzun cümlelerde de aynıdır. Ancak akademik ve klasik metinlerde bir cümle birkaç yan cümle içerebilir. Bu nedenle çevirmen önce ana yargıyı bulur, sonra yan cümleleri Türkçede ayrı cümlelere bölerek okunabilirliği artırır.

Öte yandan kelime seçimi de bağlama göre değişir. Örneğin aynı fiil, bir hukuk metninde “hükmetti”, günlük bir metinde ise “karar verdi” biçiminde çevrilebilir. Sonuç olarak iyi bir Arapça Türkçe çeviri, kelimeleri değil anlamı ve işlevi aktarır.

Hicri Tarihler, Rakamlar ve Birimler Nasıl Çevrilir?

Kısa cevap: Hicri tarihler miladi karşılıklarıyla birlikte verilir, Arap rakamları Türkçede kullanılan rakamlara çevrilir ve ölçü birimleri hedef metnin amacına göre korunur ya da açıklanır.

• Hicri tarih ve miladi karşılığı birlikte yazılır (örneğin 1445 H. / 2023-2024 M.).
• Doğu Arap rakamları (٠١٢٣٤٥٦٧٨٩) Türkçede kullanılan rakamlara aktarılır.
• Para birimi ve tutarlar kaynak belgedeki gibi korunur; kur dönüşümü yapılmaz.
• Klasik ölçü birimleri (dirhem, miskal gibi) gerekirse dipnotla açıklanır.

Çünkü hicri yıl ay takvimine dayanır ve miladi yılla birebir örtüşmez. Bu yüzden ay ve gün bilgisi olan tarihlerde dönüşüm, güvenilir bir takvim çevirici ile kontrol edilmelidir. Ayrıca resmî belgelerde tarihlerin hiçbir şekilde yorumlanmadan, belgedeki biçimiyle aktarılması gerekir.

Arapça Türkçe Çeviride Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Kısa cevap: En sık hatalar harekesiz kelimeyi yanlış okumak, Arapça cümle düzenini Türkçeye aynen taşımak, Türkçede anlamı kaymış ortak kelimelere güvenmek ve terimleri tutarsız çevirmektir.

• Harekesiz bir kelimeyi bağlama bakmadan tek anlamla okumak
• Fiil başta olacak şekilde Türkçe cümle kurmak
• Türkçeye geçmiş Arapça kelimelerin bugünkü anlamını kaynak dile yansıtmak
• Aynı terimi farklı bölümlerde farklı karşılıklarla vermek
• Rakam, tarih ve hicri-miladi dönüşümünü kontrol etmemek
• Makine çevirisini düzeltmeden teslim etmek

Özellikle ortak kelimeler yanıltıcıdır. Örneğin “kitâb” Arapçada bağlama göre “yazı” veya “mektup” anlamına da gelebilir; “cemiyet” ise Türkçede farklı bir anlam alanı kazanmıştır. Sonuç olarak Türkçede tanıdık görünen bir kelime, Arapça metinde başka bir anlam taşıyabilir.

Arapça Türkçe Çeviride Makine Çevirisi Kullanılabilir mi?

Kısa cevap: Makine çevirisi kısa ve basit modern metinlerde fikir verebilir. Ancak klasik, dini, hukuki ve akademik metinlerde anlam hatası riski yüksektir; insan kontrolü olmadan kullanılmamalıdır.

Çünkü otomatik araçlar harekesiz kelimelerde yanlış okumaya, uzun cümlelerde ise özne ve yüklem karışıklığına düşebilir. Bu yüzden makine çevirisini ancak taslak olarak görmek ve her cümleyi kaynakla karşılaştırmak gerekir. Ayrıca bazı enstitüler yapay zekâ araçlarının kullanımını beyan etmenizi istediği için güncel kuralları kontrol edin.

Pratik bir yöntem şöyledir: makine çıktısını kullanacaksanız önce kaynak metindeki terimleri işaretleyin. Ardından her terimin çeviride doğru karşılıkla verilip verilmediğine bakın. Örneğin “şirket” anlamındaki bir kelimenin “ortaklık” diye çevrilmesi, bir sözleşmede hukuki anlamı değiştirebilir. Bu nedenle özellikle resmî ve akademik metinlerde son okumayı mutlaka Arapçaya hâkim bir kişi yapmalıdır. Öte yandan kişisel veriler içeren belgeleri ücretsiz çevrim içi araçlara yüklemeden önce gizlilik koşullarını okumak da önemlidir.

Resmî Belgelerde Arapça Türkçe Çeviri Nasıl Yapılır?

Kısa cevap: Diploma, transkript, nüfus kaydı ve sözleşme gibi belgeler yeminli tercüman tarafından çevrilir; kurum isterse noter onayı, yurt dışında kullanılacaksa apostil veya konsolosluk onayı eklenir.

Hangi onayın gerektiğini belgeyi isteyen kurum belirler. Örneğin bazı Arap ülkeleri Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmadığı için konsolosluk onayı gerekebilir. Bu nedenle başvurudan önce kurumdan yazılı bilgi almak en güvenli yoldur. Ayrıca çevirinin, belgenin aslındaki mühür, imza ve kaşe açıklamalarını da içermesi gerekir; aksi halde kurum belgeyi eksik sayabilir.

Yeminli tercüme, noter ve apostil farkını akademik çeviri yaptırma rehberimizde ayrıntılı anlattık. Ayrıca ticari ve hukuki çeviriler için tercümanlık platformumuzu da kullanabilirsiniz.

Arapça Türkçe Çeviri Teslim Kontrol Listesi

Kısa cevap: Teslim almadan önce anlam bütünlüğünü, terim tutarlılığını, özel isim yazımını, rakam ve tarihleri ve Türkçenin akıcılığını kontrol edin.

1. Rastgele seçilen paragraflar kaynak metinle anlamca örtüşüyor mu?
2. Aynı terim metin boyunca aynı karşılıkla mı verilmiş?
3. Özel isimler tek bir yazım sistemine göre mi yazılmış?
4. Hicri tarihler doğru dönüştürülmüş ve gerekiyorsa iki tarih birlikte verilmiş mi?
5. Ayet ve hadis alıntılarında kaynak belirtilmiş mi?
6. Türkçe metin imla ve noktalama bakımından temiz mi?

Bu nedenle listeyi teslim gününden önce kullanmak, son dakika düzeltmelerini azaltır. Öte yandan farklı dil çiftleri için İngilizce-Türkçe çeviri rehberimize de göz atabilirsiniz.

Arapça Türkçe Çeviri Ücreti Nelere Göre Belirlenir?

Kısa cevap: Ücret; metnin uzunluğuna, modern veya klasik Arapça olmasına, alanın teknikliğine, teslim süresine ve yeminli tercüme ya da noter ihtiyacına göre değişir. Dosyanızı WhatsApp’tan göndererek size özel teklif alabilirsiniz.

Çevirileriniz Arapçaya ve ilgili alana hâkim çevirmenler tarafından yapılır ve Türkçe dil kontrolünden geçer. Belgeleriniz gizli tutulur, bütçenize göre kapsamı birlikte planlıyoruz ve hizmetlerimiz Bill Gates Web güvencesiyle sunulur. Çeviri dışındaki ödev ihtiyaçlarınız için ödev danışmanlığı platformumuzu inceleyebilirsiniz.

Neden Ödevcim?

Öğrenci ve Akademisyen Yorumları

Sıkça Sorulan Sorular