Özet:

• Bilimsel makalelerin çoğu Giriş, Yöntem, Bulgular ve Tartışma (IMRaD) yapısını izler; her bölümün görevi farklıdır.
• Hakemler önce özet, başlık ve yönteme bakar; bu yüzden bu üç bölüm en dikkatli yazılması gereken kısımlardır.
• Destek; literatür taraması, yöntem yazımı, istatistik raporlama, dil düzenleme ve hakem yanıtı gibi aşamalarda alınabilir.
• Yayın kararı yalnızca dergi editörü ve hakemlere aittir; hiçbir hizmet kabul garantisi veremez.

Bilimsel Makale Türleri Nelerdir?

Kısa cevap: En yaygın türler özgün araştırma makalesi, derleme, sistematik derleme ve meta-analiz, olgu sunumu ve kısa bildiridir. Her türün uzunluğu ve bölüm yapısı farklıdır.

Derleme makaleler için ayrıntılı bilgiye derleme makale rehberimizden ulaşabilirsiniz.

Bilimsel Makale Yazdırma Sürecinde IMRaD Bölümleri Nasıl Yazılır?

Kısa cevap: Giriş “neden bu çalışma?”, yöntem “nasıl yapıldı?”, bulgular “ne bulundu?”, tartışma ise “bu ne anlama geliyor?” sorusuna cevap verir. Bu dört soru, makalenin omurgasını oluşturur.

• Giriş: Önce genel bağlamı verir, ardından literatürdeki boşluğu gösterir ve son paragrafta çalışmanın amacını açıkça yazar.
• Yöntem: Örneklem, veri toplama araçları, işlem sırası ve analiz yöntemini, başka bir araştırmacının çalışmayı tekrarlayabileceği açıklıkta anlatır.
• Bulgular: Sonuçları yorum katmadan, tablo ve şekillerle destekleyerek sunar.
• Tartışma: Bulguları önceki çalışmalarla karşılaştırır, sınırlılıkları açıkça belirtir ve gelecek çalışmalar için öneri sunar.

Başlık, Özet ve Anahtar Kelimeler Nasıl Hazırlanır?

Kısa cevap: Başlık çalışmanın ana bulgusunu veya değişkenlerini kısa ve net biçimde içermelidir. Özet ise amaç, yöntem, bulgular ve sonucu genellikle 150–250 kelimede özetler; ancak kesin sınırı derginin yazım kuralları belirler.

Editörler ve hakemler bir makaleyi incelemeye almadan önce çoğu zaman yalnızca başlığı ve özeti okur. Bu nedenle özet, makalenin en çok emek verilmesi gereken bölümüdür. Örneğin “Bu çalışmada sosyal medya incelenmiştir” gibi belirsiz bir cümle yerine “Bu çalışmada 412 üniversite öğrencisinde sosyal medya kullanım süresi ile uyku kalitesi arasındaki ilişki incelenmiştir” gibi somut bir ifade tercih edilmelidir.

Ayrıca anahtar kelimeler başlıkta zaten geçen sözcükleri tekrarlamak yerine, okuyucunun makaleyi bulmak için arayabileceği tamamlayıcı terimlerden seçilmelidir. Bunun yanında İngilizce özetin Türkçe özetle birebir aynı bilgiyi taşıması gerekir.

Tablo ve Şekiller Nasıl Düzenlenir?

Kısa cevap: Her tablo ve şekil metinde atıf yapılarak sunulmalı, kendi başına anlaşılır bir başlığa sahip olmalı ve metindeki bilgiyi tekrar etmek yerine tamamlamalıdır.

Bilimsel Makale Yazdırma İçin Literatür ve Atıf Nasıl Yönetilir?

Kısa cevap: Güncel ve hakemli kaynaklar seçilir, her kaynak bir kaynak yönetim programına kaydedilir ve derginin istediği atıf stili (APA, Vancouver, IEEE gibi) baştan uygulanır.

Öncelikle hedef dergide son iki üç yılda yayımlanmış ilgili makaleleri taramak önemlidir. Böylece hem güncel tartışmaları yakalarsınız hem de editöre çalışmanın dergiyle ilişkisini gösterirsiniz. Öte yandan aşırı öz atıf ve konuyla ilgisiz kaynaklar hakemlerin olumsuz değerlendirdiği noktalardandır.

Bunun yanında Zotero veya Mendeley gibi programlar, atıf stilini tek tıkla değiştirmenizi sağlar. Dolayısıyla makale ret alıp başka bir dergiye gönderileceği zaman kaynakçayı baştan yazmak gerekmez.

Bilimsel Makale Yazdırma Süreci Nasıl İşler?

Kısa cevap: Verileriniz ve hedef derginiz incelenir, makale planı çıkarılır, bölümler sırayla yazılır, ara kontrollerle düzenlenir ve dergi kurallarına göre biçimlendirilerek teslim edilir.

1. Ön görüşme: İlk olarak araştırmanızı, verilerinizi ve hedef dergiyi konuşuruz.
2. Plan: Ardından ana bulguyu ve makalenin hikâyesini belirleyen bir taslak plan çıkarırız.
3. Yazım: Daha sonra yöntem ve bulgulardan başlayarak bölümleri yazarız.
4. Ara kontrol: Her bölümü size gösterir, geri bildiriminize göre düzenleriz.
5. Biçimlendirme: Dergi şablonuna, kelime sınırına ve atıf stiline uyarlarız.
6. Teslim: Son olarak ön yazı (cover letter) taslağıyla birlikte dosyaları teslim ederiz.

Uluslararası indeksli dergiler için ayrıntılı bilgiye SCI makale rehberimizden ve Scopus makale rehberimizden ulaşabilirsiniz. İngilizce makale desteği için ayrıca akademik yazım platformumuz da hizmet verir.

Bilimsel Makale Yazdırma Öncesi Hedef Dergi Nasıl Seçilir?

Kısa cevap: Hedef dergi, makalenin konusu, yöntemi ve okuyucu kitlesiyle uyumlu olmalıdır. Ayrıca derginin indeks durumu, değerlendirme süresi, yayın ücreti ve açık erişim politikası birlikte değerlendirilir.

Dergiyi yazıma başlamadan önce seçmek büyük avantaj sağlar. Çünkü kelime sınırı, özet biçimi, atıf stili ve bölüm başlıkları dergiden dergiye değişir. Örneğin bir dergi 6.000 kelimelik makaleleri kabul ederken bir başkası 4.000 kelime sınırı koyabilir.

Bunun yanında yağmacı (predatory) dergilere karşı dikkatli olmak gerekir. Bu tür dergiler genellikle çok kısa sürede kabul vaat eder, hakem süreci yürütmez ve yüksek ücret talep eder. Bu nedenle derginin gerçekten iddia ettiği indekslerde yer alıp almadığını ilgili indeksin kendi sitesinden kontrol etmelisiniz.

Türkiye’de yayımlanan dergiler için ULAKBİM TR Dizin ve DergiPark iyi bir başlangıç noktasıdır. Öte yandan uluslararası dergilerde derginin son sayılarını incelemek, editörlerin hangi tür çalışmalara ilgi gösterdiğini anlamanın en pratik yoludur.

Örnek: Tez Bölümünden Makaleye Dönüşüm

Kısa cevap: Bir tez bölümü doğrudan makale olarak gönderilmez. Önce tek bir ana bulgu seçilir, literatür kısaltılır ve metin derginin kelime sınırına göre yeniden kurgulanır.

Örneğin 180 sayfalık bir yüksek lisans tezinde üç ayrı araştırma sorusu bulunabilir. Bu durumda en güçlü bulguyu taşıyan soru seçilir ve makale yalnızca bu soru etrafında kurulur. Böylece metin hem odaklı hem de okunaklı hâle gelir.

Ardından tezdeki uzun literatür bölümü, makalede iki üç sayfalık bir girişe indirilir. Ayrıca yöntem bölümü kısaltılırken tekrarlanabilirlik için gerekli bilgiler korunur. Son olarak tartışma bölümü, yalnızca seçilen bulguyla ilgili çalışmalara odaklanacak biçimde yeniden yazılır. Böylece tezden çıkan makale, jüri için yazılmış uzun bir metin olmaktan çıkar ve derginin okuyucusuna hitap eden odaklı bir çalışmaya dönüşür. Gerekirse kalan araştırma soruları da ayrı makalelere konu edilebilir; ancak aynı verinin birden fazla makalede tekrar sunulmaması gerekir.

Hakem Yorumlarına Nasıl Yanıt Verilir?

Kısa cevap: Her yorum ayrı ayrı numaralandırılır, yapılan değişiklik ve sayfa numarası belirtilir, katılmadığınız noktalarda ise kibar ve kanıta dayalı bir gerekçe yazılır.

Hakem yanıt mektubu, revizyon sürecinin en kritik belgesidir. Örneğin bir hakem örneklem büyüklüğünü yetersiz bulduysa, güç analizi sonuçlarını ekleyerek veya bunu sınırlılıklar bölümünde açıkça tartışarak yanıt verebilirsiniz.

Ayrıca değişiklikleri makale metninde renkli olarak işaretlemek editörün işini kolaylaştırır. Bunun yanında yanıt mektubunun başında hakemlere katkıları için kısa bir teşekkür eklemek de yaygın bir uygulamadır. Ancak yorumları savunmacı bir dille yanıtlamak yerine her eleştiriyi çalışmayı güçlendirme fırsatı olarak görmek daha olumlu sonuç verir.

Akademik Dil ve Üslup Nasıl Olmalı?

Kısa cevap: Bilimsel makalede dil açık, kısa ve nesnel olmalıdır. Abartılı sıfatlar, kanıtlanmamış genellemeler ve gereksiz uzun cümleler yerine ölçülebilir ve kaynakla desteklenmiş ifadeler kullanılır.

Örneğin “Bu çalışma alana çok büyük bir katkı sağlamaktadır” gibi bir cümle yerine “Bu çalışma, daha önce incelenmemiş bir örneklemde ilişkinin yönünü göstermektedir” demek çok daha ikna edicidir. Benzer şekilde “kanıtlanmıştır” gibi kesin ifadeler yerine “göstermektedir” veya “desteklemektedir” gibi ölçülü ifadeler tercih edilir.

Ayrıca terimlerin makale boyunca tutarlı kullanılması önemlidir. Bir değişkene girişte bir ad verip bulgularda başka bir ad vermek okuyucunun kafasını karıştırır. Bu yüzden yazıma başlamadan önce teknik terimler için kısa bir sözlük hazırlamak, özellikle çok yazarlı makalelerde tutarlılığı korur.

Bilimsel Makale Yazdırma Sürecinde Etik Sınırlar Nelerdir?

Kısa cevap: Veri uydurma, veri çarpıtma ve intihal kesinlikle kabul edilemez. Ayrıca yazarlık, katkı beyanı ve dil düzenleme desteği derginin kurallarına göre açıkça belirtilmelidir.

Pek çok dergi, dil düzenleme veya yazım desteği alındığında bunun teşekkür bölümünde belirtilmesini ister. Bu nedenle hedef derginin yazar rehberini dikkatle okumak gerekir. Yayın etiği konusunda uluslararası ilkeler için COPE (Yayın Etiği Komitesi) sitesi iyi bir başlangıç noktasıdır.

Bunun yanında yayın kararı yalnızca dergi editörü ve hakemlere aittir. Dolayısıyla “kesin kabul” vaat eden hizmetlere karşı dikkatli olmalısınız; biz de bu tür bir vaatte bulunmayız.

Bilimsel Makalelerde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Kısa cevap: Belirsiz bir araştırma sorusu, yetersiz yöntem açıklaması, bulgular bölümünde yorum yapmak ve dergi kapsamına uymayan bir dergiye gönderim en sık ret nedenleri arasındadır.

• Amaç belirsizliği: Girişin sonunda araştırma sorusu tek cümleyle yazılmamıştır.
• Eksik yöntem: Örneklem seçimi veya ölçeklerin geçerlik bilgisi verilmemiştir.
• Karışık bölümler: Bulgular bölümünde literatür tartışılmıştır.
• Kapsam uyumsuzluğu: Makale, derginin yayın alanı dışındaki bir dergiye gönderilmiştir.
• Biçim hataları: Kelime sınırı, atıf stili veya şablon kurallarına uyulmamıştır.

Gönderim Öncesi Kontrol Listesi

Kısa cevap: Göndermeden önce dergi kurallarını, özetin kelime sınırını, tablo ve şekil atıflarını, kaynakçayı ve etik beyanları son kez kontrol edin.

• ☐ Başlık ana bulguyu veya değişkenleri içeriyor.
• ☐ Özet derginin kelime sınırına uygun.
• ☐ Her tablo ve şekle metinde atıf yapılmış.
• ☐ Metindeki tüm atıflar kaynakçada yer alıyor.
• ☐ Etik kurul onayı ve çıkar çatışması beyanı eklenmiş.
• ☐ Benzerlik raporu derginin kabul ettiği düzeyde.
• ☐ Ön yazı editöre çalışmanın katkısını kısaca anlatıyor.

Bilimsel Makale Yazdırma Ücreti Nelere Göre Belirlenir?

Kısa cevap: Ücret; makale türüne, verilerin hazır olup olmamasına, istatistik analiz ihtiyacına, dile, hedef dergiye ve teslim süresine göre belirlenir. Bu nedenle sabit tarife yerine çalışmanızı inceleyip size özel teklif veriyoruz.

Genel ödev ve proje desteği için ödev platformumuzu, tez çalışmaları için ise tez platformumuzu da ziyaret edebilirsiniz.

Neden Ödevcim?

Akademisyenler Ne Diyor?

Sıkça Sorulan Sorular