Vaka Çalışması Yöntemi – Almanya’da Eğitimin Değerlendirilmesi: Nitel Bir Araştırma İncelemesi

Vaka çalışması yöntemi (case study method), sosyal bilimler, eğitim bilimleri, sağlık bilimleri, işletme ve yönetim alanlarında sıklıkla tercih edilen nitel araştırma desenlerinden biridir. Bu çalışma, Almanya’da yükseköğretim değerlendirme süreçlerine odaklanarak, değerlendirme komisyonlarının çalışma biçimlerini, karar alma mekanizmalarını ve değerlendirme süreçlerinin katılımcılar üzerindeki etkilerini nitel araştırma yöntemleri ışığında incelemektedir.

Niteliksel Yöntemlerin Kullanılması

Nitel araştırma, ne sunabileceği açısından dağınık, karmaşık ve bazen belirsiz olduğu için eleştirilmiştir. Bu argüman kısmen haklı görünüyor. Nitel araştırmadan elde edilen sonuçlar çok çeşitli şekillerde yorumlanabilir; bulanık olabilirler ve mutlaka genelleştirilemezler, ancak bunun her durumda araştırma için bir kriter olup olmadığı tartışmalıdır. Denzin ve Lincoln’ün belirttiği gibi:

“Konuyla ilgili bir düzeltme” almak, bu amaca ulaşmanın kolay olmadığı anlamına gelir. Herhangi bir insan öznesinin incelenmesi kaçınılmaz olarak çok sayıda anlamla ilişkilendirilecektir, çünkü herhangi bir özne konumunu anında ve rastgele değiştirip net bir yorumu daha da zorlaştırabilir.

Merriam (1988), insan davranışının değişken ve durağan olmadığı için sosyal bilim araştırmalarında güvenilirliğin zorluğuna işaret etmektedir. Bednarz “Pozitivist sonrası anlamda güvenilirliğin hayali olduğunu” söyleyecek kadar ileri gitmiştir.

Bununla birlikte, nicel yöntemlerin bazıları tarafından somut sayıların somut sonuçların ifadesi olduğu ve görünüşte kesin, şeffaf yollarla ulaşıldığı durumlarda daha yönetilebilir olduğu algılanmaktadır. Bununla birlikte, Yin’in (2003) amacı, aynı yöntem titizliğini nicel araştırmaya olduğu kadar nitel araştırmaya da uygulamanın mümkün olmasıdır.

Araştırmacının “verileri adil bir şekilde toplamasını, sunmasını ve analiz etmesini” önerir. Bu, yalnızca bir değerlendirme komisyonunun çalışmalarını incelediği için, bir meta-değerlendirme vaka çalışması olarak tanımlanabilecek bu çalışmanın algılanan amacıdır.

Bu tez, genellenebilirlik iddiasında bulunamaz ve sağlam ve umarız titiz ampirik analiz yöntemlerine dayanmasına rağmen, araştırmacının kişiliği aracılığıyla inkar edilemez bir şekilde yorumlayıcıdır. Bir dizi veriyi inceleyerek ve fenomenolojik olarak inceleyerek, Denzin ve Lincoln’ün (1994) atıfta bulunduğu ‘rutin ve sorunlu anları ve anlamları’ kaydetmenin bir yolunu bulabiliriz; karşılaşılan belirli bir değerlendirme komisyonu ve genel olarak bu deneyime yönelik tutumları gözetilir.

Vaka Çalışması Yöntemi

Yin (2003), ‘nasıl’ veya ‘neden’ soruları sorulduğunda, seçim yöntemi olarak vaka çalışmalarının kullanılmasının uygun olabileceğini belirtmiştir. Ayrıca vaka çalışmalarını keşfedici, betimleyici veya açıklayıcı olarak tanımlar. Bu vaka çalışması, üçünün bir kombinasyonunu denemeye çalışmaktadır. Kendisi bu komisyonda yabancı uzmanlardan biri olarak çalışmış olan Profesör David Phillips’ten esinlenmiştir.

Almanya’da veya gerçekten başka bir yerde değerlendirme vaka çalışmalarının gözden geçirilmesi, yüksek öğrenim değerlendiricilerinin çalışmaları üzerine yapılan araştırmalarda bir eksikliği ortaya çıkardığından, değerlendiricilerin bu belirli bir değerlendirmenin çalışmasına ayrıntılı olarak bakarak değerlendirmeleri nasıl deneyimlediklerine odaklanmak geçerli görünüyordu.

Mittag ve ark. (2003), iki kuzey Almanya değerlendirme grubunda, Zentrale Assessments- und Akkreditierungsagentur ve Verbund Norddeutscher Universitäten’de değerlendirme çalışmasına ilişkin büyük ölçekli, ağırlıklı olarak nicel bir araştırma yürütmüştür, bugüne kadar benzer türden hiçbir araştırma yapılmamıştır. Güney Almanya’nın yüksek öğrenim değerlendirme çalışmaları üzerine yapılmıştır.

Bu nedenle bu çalışma Mittag ve ark. iki kurumun işbirliğine teşekkürlerinde önsözlerinde, el kitaplarının ‘değerlendirmelerin nasıl yapılacağına dair faydalı önerilerde bulunmanın yanı sıra öğretim ve araştırma değerlendirme sistemlerine daha fazla şeffaflık getirmeye katkıda bulunacağını umduklarını belirttiler.

Emic ve Etik Perspektifler

Fetterman’a göre emik (içeriden öğrenen) yaklaşım “durumları ve davranışları anlamak ve doğru bir şekilde tanımlamak için bir araçtır”. Her türden etnografik araştırma, bir topluluğu veya grubu gözlemlemeye zaman ayırarak sosyal ve kültürel mekanizmalar hakkında bir anlayış kazanmak ister.

Bununla birlikte, bunun dezavantajlarından biri, eğer araştırma yalnızca emik görüşe bakarsa, içeridekilerle bağlantılı olan, ancak ondan biraz uzak duranlar tarafından sunulabilecek değerli perspektifleri kaybedebilir.

Bu çalışmada, emik görüş değerlendiricilerin kendileri tarafından sağlanırken, etik (dışarıdan) perspektif, değerlendirilen ve değerlendiricilerle ilk elden deneyime sahip kurumlar tarafından verilmektedir – bu durumda 15 kurum ve öğretmen eğitim kolejleri. Ek olarak, bu durumda Bilim, Araştırma ve Sanat Bakanlığı, Baden-Württemberg ve evalag üyeleri olan görevlendirme organı tarafından iki etik bakış açısı daha da sağlanmıştır.

Fetterman, ancak analizde emik ve etik bakış açıları bir araya getirildiğinde, kazanılan bilginin güvenilir olduğunu kesin olarak belirtmenin mümkün olduğuna inanmaktadır, ancak diğerleri, güvenilirlik kavramının saha çalışması ortamlarında uygun olmadığını iddia da etmişlerdir.

Tartışmaya açık bir şekilde, araştırma sorularına yanıtların bulunabileceği kesin ve sağlam bir temel elde etmemizin ancak başka kaynaklardan elde edilen daha fazla veriyle bağlantılı olarak çeşitli mercekler kullanıldığında mümkün olduğu söylenebilir. Öyle olsa bile, “herhangi bir nesnenin kapsamlı bir hesabını vermek mümkün değildir. Tanımlar üretirken her zaman seçim ve çıkarım kriterlerine de güveniriz.”

Bu araştırmada hem emik hem de etik bakış açılarının kullanımı, yazarın yargısı ve değerlendirici çalışmasının belirli yönlerine odaklanmak için alınan kararlarla da sınırlıdır.

Pilot Çalışma Yapmama Nedeni

Saha çalışmasına başlamadan önce, görüşme sorularının denenebileceği ve yöntemlerin test edilebileceği bir tür pilot çalışma yapmak olağandır. Ancak bu fırsat bu çalışmada gerçekleştirilememiştir. Söz konusu komisyon, Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığı Baden-Württemberg’den bir daimi temsilci de dahil olmak üzere 19 üyeden oluşuyordu.

Değerlendiricilerin sahip oldukları deneyimler bu değerlendirmeye özgü olduğundan ve başka bir yerde benzer olmayabileceğinden, ön test için bu gruptan üyelerin kullanılması uygunsuz görünüyordu. Robson (2002), pilot çalışma yapmanın mümkün olmadığı durumları da tartışmıştır. Soruları önceden denemeden alana girmek de gerekiyordu.