Etik Kurul Başvurusu: Gerekli Belgeler, Süreç ve Sık Yapılan Hatalar
Etik kurul başvurusu yapacak öğrenci ve araştırmacılar için hangi kurula başvurulacağını, dosyada hangi belgelerin bulunması gerektiğini, sürecin nasıl ilerlediğini ve ret nedenlerini örneklerle açıkladık.
Son güncelleme: Ekim 2026
Etik Kurul Başvurusu Nedir, Kimler Yapmalıdır?
Kısa cevap: Bu başvuru, insan katılımcılarla, kişisel verilerle veya deney hayvanlarıyla yürütülecek bir araştırmanın etik ilkelere uygunluğunun bağımsız bir kurul tarafından değerlendirilmesi için yapılır. Anket, görüşme, deney, gözlem veya hasta kaydı kullanan tez ve makale çalışmalarının çoğu bu kapsamdadır.
Etik kurul, katılımcıların haklarını, güvenliğini ve gizliliğini korumayı amaçlar. Ayrıca araştırmanın bilimsel açıdan anlamlı ve uygulanabilir olup olmadığına da bakar. Üstelik birçok dergi ve dizin, etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda karar bilgisini makalede belirtmeyi zorunlu tutar.
Bu rehberde önce hangi kurula başvurmanız gerektiğini, ardından dosyada bulunması gereken belgeleri, sürecin adımlarını ve sık görülen ret nedenlerini açıklıyoruz. Son olarak başvuru öncesi kullanabileceğiniz bir kontrol listesi paylaşıyoruz.
- İnsan katılımcı, kişisel veri veya hayvan içeren araştırmalarda veri toplamaya başlamadan önce etik kurul onayı alınmalıdır.
- Sosyal bilimler, girişimsel olmayan klinik araştırmalar, girişimsel klinik araştırmalar ve hayvan deneyleri için farklı kurullar vardır.
- Dosyada genellikle başvuru formu, araştırma protokolü, veri toplama araçları, onam formu, kurum izinleri ve özgeçmişler bulunur.
- Onay kararı tamamen kurula aittir; iyi hazırlanmış bir dosya ise revizyon ve gecikme riskini azaltır.
🏛️ Etik Kurul Başvurusu Hangi Kurula Yapılır?
Kısa cevap: Kurul, araştırmanın türüne göre belirlenir. Sosyal ve beşeri bilimler çalışmaları, girişimsel olmayan klinik araştırmalar, girişimsel klinik araştırmalar ve hayvan deneyleri farklı kurullarda değerlendirilir.
| Kurul | Hangi çalışmalar? | Örnek |
|---|---|---|
| Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu | Anket, görüşme, gözlem ve eğitim araştırmaları | Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyini ölçen anket çalışması |
| Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu | Hastalara müdahale içermeyen sağlık araştırmaları, retrospektif kayıt incelemeleri | Hasta dosyalarından geriye dönük veri toplama |
| Klinik Araştırmalar Etik Kurulu | İlaç, tıbbi cihaz veya girişimsel uygulama içeren araştırmalar | Yeni bir uygulamanın etkinliğini test eden deneysel çalışma |
| Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu | Deney hayvanı kullanılan çalışmalar | Laboratuvar hayvanlarında yapılan farmakoloji deneyi |
Bununla birlikte kurulların adları ve yetki alanları üniversiteden üniversiteye küçük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle başvurudan önce kendi kurumunuzun etik kurul sayfasındaki yönergeyi mutlaka okuyun. Emin olamadığınız durumlarda kurul sekreteryasına kısa bir e-posta göndermek, yanlış kurula başvurma riskini ortadan kaldırır.
Örneğin bir hemşirelik öğrencisi hastalara yalnızca anket uygulayacaksa çalışma genellikle girişimsel olmayan kategoride değerlendirilir. Buna karşılık hastalara yeni bir bakım uygulaması yapılıp etkisi ölçülecekse, çalışma girişimsel araştırma kapsamına girebilir ve farklı bir kurula yönlendirilebilir. Dolayısıyla yöntemdeki küçük bir değişiklik bile başvurulacak kurulu değiştirebilir.
📂 Etik Kurul Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gerekir?
Kısa cevap: Genellikle başvuru formu, araştırma protokolü, veri toplama araçları, bilgilendirilmiş onam formu, uygulama yapılacak kurumlardan izin yazıları, ölçek kullanım izinleri ve araştırmacı özgeçmişleri istenir.
- Başvuru formu: Kurulun güncel şablonu kullanılarak eksiksiz doldurulur.
- Araştırma protokolü: Amaç, yöntem, örneklem, veri toplama ve analiz planı açıkça yazılır.
- Veri toplama araçları: Anket, ölçek, görüşme formu veya veri kayıt formu eklenir.
- Bilgilendirilmiş onam formu: Katılımcıların anlayabileceği sade bir dille hazırlanır.
- Kurum izinleri: Okul, hastane veya işletme gibi uygulama yerlerinden alınan izin yazıları.
- Ölçek kullanım izinleri: Uyarlama veya geliştirme çalışmasını yapan yazarlardan alınan izinler.
- Özgeçmişler ve imza sayfaları: Danışman ve araştırmacılara ait belgeler.
Özellikle ölçek kullanım izinleri sıkça unutulur. Oysa birçok kurul, izin yazışmasının bir örneğini dosyada görmek ister. Ölçek seçimi ve uyarlama süreci hakkında ayrıntılı bilgi için ölçek geliştirme rehberimizi inceleyebilirsiniz.
📝 Bilgilendirilmiş Onam Formu Nasıl Hazırlanır?
Kısa cevap: Onam formu; araştırmanın amacını, katılımcıdan ne beklendiğini, süreyi, olası risk ve yararları, gizliliğin nasıl korunacağını, gönüllülüğü ve çalışmadan istediği zaman çekilebileceğini sade bir dille anlatmalıdır.
- Araştırmanın adı ve araştırmacıların iletişim bilgileri
- Çalışmanın amacı ve katılımcıdan istenen işlem
- Tahmini süre ve olası rahatsızlıklar
- Verilerin nasıl saklanacağı ve kimlerin erişebileceği
- Katılımın gönüllü olduğu ve istenildiğinde çekilme hakkı
- Katılımcı ve araştırmacı imza alanları
Örneğin “Verileriniz anonimleştirilerek yalnızca araştırma ekibi tarafından analiz edilecektir” gibi açık bir ifade, belirsiz bir “verileriniz gizli tutulacaktır” cümlesinden çok daha güven vericidir. Ayrıca çocuklarla yapılan çalışmalarda ebeveyn onamının yanı sıra çocuğun yaşına uygun bir bilgilendirme metni de hazırlanmalıdır. Uluslararası ilkeler için Helsinki Bildirgesi temel başvuru metinlerinden biridir.
🔄 Etik Kurul Başvurusu Süreci Adım Adım Nasıl İlerler?
Kısa cevap: Önce kurul ve takvim belirlenir, ardından dosya hazırlanıp danışman onayıyla sunulur. Kurul toplantısında değerlendirilen dosya için onay, düzeltme veya ret kararı verilir.
- Kurumunuzun etik kurul yönergesini ve toplantı takvimini öğrenin.
- Danışmanınızla araştırma protokolünü ve veri toplama araçlarını kesinleştirin.
- Uygulama yapılacak kurumlardan ve ölçek sahiplerinden izinleri alın.
- Başvuru formunu ve ekleri kurulun istediği biçimde hazırlayıp sisteme yükleyin.
- Kurul düzeltme isterse, istenen değişiklikleri yapıp yanıt yazısıyla birlikte yeniden sunun.
- Onay yazısını aldıktan sonra veri toplamaya başlayın.
Çünkü kurulların çoğu, veri toplandıktan sonra geriye dönük onay vermez. Dolayısıyla takviminizi kurul toplantı tarihlerine göre planlamanız, tez veya proje teslim tarihinizi kaçırmamanız açısından kritik önemdedir.
Ayrıca onay yazısında belirtilen kapsamın dışına çıkmamaya dikkat edin. Örneğin örneklemi genişletmek, yeni bir ölçek eklemek veya uygulama yerini değiştirmek istediğinizde, kurula değişiklik başvurusu (amandman) yapmanız gerekir. Aksi hâlde toplanan verilerin geçerliliği sorgulanabilir ve tez savunmasında ya da makale değerlendirmesinde sorun yaşanabilir.
📅 Etik Kurul Başvurusu İçin Takvim Nasıl Planlanır?
Kısa cevap: Geriye doğru planlama yapın: veri toplama başlangıç tarihinden önce kurul kararı, olası bir düzeltme turu, izin yazışmaları ve dosya hazırlığı için ayrı ayrı süre ayırın.
| Aşama | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|
| İzin yazışmaları | Kurum ve ölçek izinleri yanıt süresine bağlıdır; ilk iş olarak başlatılmalıdır. |
| Dosya hazırlığı | Protokol, araçlar ve onam formu danışmanla birlikte kesinleştirilir. |
| Kurul toplantısı | Kurullar genellikle belirli aralıklarla toplanır; son başvuru tarihi kaçırılmamalıdır. |
| Düzeltme turu | Yanıt yazısı hazırlığı ve bir sonraki toplantı için zaman bırakılmalıdır. |
| Veri toplama | Yalnızca onay yazısı alındıktan sonra başlar. |
Örneğin bahar döneminde okullarda veri toplamayı planlıyorsanız, okulların kapanma tarihini ve sınav haftalarını da hesaba katmanız gerekir. Aksi hâlde onay zamanında gelse bile uygulama için uygun bir zaman kalmayabilir. Bu nedenle takviminizi danışmanınızla birlikte yazılı bir plan hâline getirmek, hem sizin hem de danışmanınızın süreci kolayca izlemesini sağlar.
Bunun yanı sıra resmî tatiller ve dönem arası gibi dönemlerde kurulların toplanmayabileceğini de hesaba katın; çünkü bu dönemlerde yapılan başvurular bir sonraki toplantıya kalabilir.
⛔ Etik Kurul Başvurusu Neden Reddedilir veya Düzeltmeye Döner?
Kısa cevap: En sık nedenler eksik belgeler, yöntem ile veri toplama araçları arasındaki tutarsızlık, yetersiz onam formu, belirsiz örneklem ve veri gizliliği planının eksik olmasıdır.
| Sorun | Nasıl önlenir? |
|---|---|
| Eksik kurum veya ölçek izni | İzin yazışmalarını başvurudan önce tamamlayın |
| Protokol ile anketin uyuşmaması | Her araştırma sorusunun hangi maddeyle ölçüldüğünü eşleştirin |
| Teknik dille yazılmış onam formu | Formu katılımcının anlayacağı sade bir dille yeniden yazın |
| Örneklem büyüklüğünün gerekçesiz olması | Güç analizi veya literatüre dayalı gerekçe ekleyin |
| Veri saklama planının olmaması | Verinin nerede, ne kadar süre ve kim tarafından saklanacağını yazın |
Bununla birlikte düzeltme kararı bir başarısızlık değildir; aksine kurulun dosyayı iyileştirme fırsatı sunduğu anlamına gelir. Önemli olan, her düzeltme talebine madde madde yanıt veren düzenli bir yanıt yazısı hazırlamaktır.
Ayrıca yanıt yazısında yapılan değişikliklerin dosyanın hangi sayfasında yer aldığını belirtmek, kurulun ikinci değerlendirmesini hızlandırır. Benzer şekilde kurulun önerisine katılmadığınız bir nokta varsa, bunu gerekçesiyle ve saygılı bir dille açıklamanız mümkündür.
💡 Örnek: Bir Anket Çalışması İçin Dosya Nasıl Hazırlanır?
Kısa cevap: Araştırma sorusu, örneklem, ölçekler, uygulama yeri ve veri toplama yöntemi netleştirilir; ardından her biri ilgili belgeyle desteklenir.
Örneğin lise öğretmenlerinin iş doyumunu inceleyen bir yüksek lisans tezi düşünelim. Bu çalışmada önce kullanılacak ölçeklerin Türkçe uyarlamalarını yapan yazarlardan izin alınır. Ardından il millî eğitim müdürlüğünden uygulama izni için gerekli yazışmalar başlatılır. Sonra çevrim içi anket kullanılacaksa, onam metninin anketin ilk sayfasına yerleştirileceği ve “katılmayı kabul ediyorum” onayı olmadan sorulara geçilemeyeceği protokolde açıkça yazılır.
Ayrıca verilerin kişisel bilgi içermeyecek şekilde toplanacağı ve analizlerin toplu olarak raporlanacağı belirtilir. Böylece kurul, katılımcı gizliliğinin nasıl korunacağını açıkça görür. Son olarak anketin kaç dakika süreceği pilot uygulamayla tahmin edilip onam formuna yazılır; bu küçük ayrıntı, kurulların sıkça sorduğu sorulardan biridir. Anket formunun tasarımı konusunda anket hazırlama rehberimiz yardımcı olabilir.
Öte yandan görüşme yöntemi kullanılacaksa ses kaydı alınıp alınmayacağı, kayıtların nerede saklanacağı ve deşifre metinlerinin nasıl anonimleştirileceği de ayrıca açıklanmalıdır. Çünkü nitel çalışmalarda katılımcının kimliğinin dolaylı yollarla ortaya çıkma riski daha yüksektir.
📰 Etik Kurul Onayı Makale Yayınında Neden Önemlidir?
Kısa cevap: Dergiler ve dizinler, etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda kurul adını, karar tarihini ve sayısını makalede belirtmeyi ister. Bu bilgi eksikse makale ön değerlendirmede iade edilebilir.
Örneğin TR Dizin kapsamındaki dergiler, anket, görüşme, deney ve benzeri yöntemlerle veri toplanan çalışmalarda etik kurul izninin makalede belirtilmesini beklemektedir. Bu nedenle tezden üretilecek bir makale planlıyorsanız, başvuru aşamasında yayın amacını da protokole eklemek ileride sorun yaşamanızı önler. Dergi seçimi ve gönderim süreci hakkında dergimakalesi.yaptirma.com.tr platformumuzdan da bilgi alabilirsiniz.
💳 Etik Kurul Başvurusu Desteği Fiyatları 2026 Nelere Göre Değişir?
Kısa cevap: Ücret; kurul türüne, araştırmanın kapsamına, hazırlanacak belge sayısına, dile ve teslim süresine göre değişir. Bütçenize göre çözüm sunuyoruz.
- Kurul türü ve kurumun başvuru şablonu
- Protokol ve veri toplama araçlarının hazır olup olmaması
- Onam formu ve bilgilendirme metni sayısı
- Türkçe ya da İngilizce hazırlanması
- Revizyon yanıt yazısı ihtiyacı ve teslim süresi
Bununla birlikte işleri alanında deneyimli akademisyenler tamamlar. Bu yüzden fiyat seviyemiz piyasanın biraz üzerinde olabilir; ancak eksiksiz ve tutarlı bir dosya önceliğimizdir. Belgelerinizi WhatsApp’tan gönderdiğinizde ücretsiz teklif hazırlıyoruz.
✅ Başvurudan Önce Hangi Noktalar Kontrol Edilmeli?
Kısa cevap: Doğru kurul seçimi, güncel form kullanımı, protokol-araç tutarlılığı, onam formunun sadeliği, izin yazıları ve imzalar başvurudan önce kontrol edilmelidir.
- Doğru kurula ve güncel form şablonuyla mı başvuruyorsunuz?
- Araştırma soruları ile veri toplama araçları birebir eşleşiyor mu?
- Onam formu sade ve eksiksiz mi?
- Kurum ve ölçek izinleri dosyada mı?
- Veri saklama ve gizlilik planı yazıldı mı?
- Danışman ve araştırmacı imzaları tamam mı?
Son olarak dosyayı bir kez de kurul üyesi gözüyle okuyun. Böylece eksik veya belirsiz kalan noktaları kurul fark etmeden önce siz yakalayabilirsiniz.
Bunun yanı sıra tüm belgelerin dosya adlarını kurulun istediği biçimde düzenlemek ve tek bir klasörde toplamak, sekreteryanın ön kontrolünü kolaylaştırır.
⭐ Neden Ödevcim?
Alanında Uzman Kadro
Çalışmanız konuya hâkim bir uzmana yönlendirilir; süreç boyunca sizinle iletişimde kalınır.
Gizlilik
Kişisel bilgileriniz ve dosyalarınız üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Revizyon Desteği
Teslimden sonra gelen geri bildirimlere göre düzeltme desteği verilir.
Bill Gates Web Güvencesi
Hizmetlerimiz Ankara merkezli Bill Gates Web güvencesiyle sunulur.
💬 Etik Kurul Desteği Alanların Yorumları
Tezim için etik kurul başvurusu yaptırdım. Bilgilendirilmiş onam formu, başvuru dilekçesi ve ek belgeler eksiksiz hazırlandı. 3 haftada etik kurul onayını aldım.
Etik kurul reddi sonrası revizyon danışmanlığı aldım. Red gerekçeleri doğrultusunda başvurumu yeniden düzenlettim. İkinci başvurum onaylandı.
Etik kurul onayı gerektiren uluslararası makalem için tüm belgeleri eksiksiz hazırladılar. Dergiye etik kurul raporuyla başvurdum, süreç hızlandı.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Etik kurul başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Süre, kurulun toplantı takvimine ve düzeltme istenip istenmemesine göre değişir. Bu yüzden başvurunuzu veri toplama tarihinizden yeterince önce yapmanız önerilir.
Veri topladıktan sonra etik kurul onayı alınabilir mi?
Kurulların çoğu geriye dönük onay vermez. Bu nedenle onay alınmadan veri toplamaya başlanmamalıdır.
Onay alacağım garanti edilebilir mi?
Hayır. Karar tamamen kurula aittir. Biz dosyanın eksiksiz, tutarlı ve yönergeye uygun hazırlanmasına destek oluruz.
Retrospektif çalışmalar için de başvuru gerekir mi?
Genellikle evet. Hasta kayıtları gibi mevcut verilerin kullanıldığı çalışmalar da çoğu kurumda etik kurul değerlendirmesine tabidir.
Düzeltme kararı gelirse ne yapmalıyım?
İstenen değişiklikleri yapıp her maddeye ayrı yanıt veren bir yazıyla dosyayı yeniden sunmalısınız. Bu aşamada da destek veriyoruz.
Bilgilerim gizli kalır mı?
Evet. Araştırma dosyanız ve kişisel bilgileriniz üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
📞 Etik Kurul Dosyanız İçin Ücretsiz Teklif Alın
Kurumunuzun yönergesini, araştırma özetinizi ve hedef tarihinizi WhatsApp’tan paylaşın; dosyanıza uygun bir plan ve teklif hazırlayalım. Listede olmayan bir talebiniz mi var? Yine yazın.
📧 bestessayhomework@gmail.com | 📞 0 (312) 276 75 93
